Column Evelien Gubbels: Geluk is niet wat je denkt (en dat is misschien maar goed ook)

Op 20 maart werd wereldwijd stilgestaan bij de Internationale Dag van het Geluk. Op sociale media levert dat ieder jaar ongeveer hetzelfde beeld op: lachende gezichten, inspirerende quotes en de boodschap dat geluk maakbaar is, iets wat binnen handbereik ligt, als je het maar op de juiste manier aanpakt.

Het is een aantrekkelijk idee. Maar in de dagelijkse praktijk van de psychologie, in onze spreekkamers, zien we ook iets anders.

Voor veel mensen, zeker voor wie leeft met chronische fysieke of mentale klachten, verlieservaringen of ingrijpende veranderingen, werkt dit beeld niet motiverend. Het schuurt. Het voelt soms zelfs als een norm waar je niet aan kunt voldoen.

Want wat betekent geluk…
als je lichaam niet meewerkt?
als je leven er anders uitziet dan je had gehoopt?
als je vooral bezig bent met de dag doorkomen, in plaats van vooruitkomen?

Juist daar begint het verhaal te kantelen.

Wanneer het beeld niet meer klopt
We hebben geluk lang gezien als het resultaat van de juiste omstandigheden.
Gezondheid. Energie. Vooruitgang. Doelen behalen. Weten waar je naartoe werkt.

Maar laten we eerlijk zijn, het leven laat zich zelden zo strak en rechtlijnig organiseren.

En vaak juist wanneer het moeilijk wordt begint dat beeld te wringen. Omdat het niet meer past bij de werkelijkheid waarin iemand leeft.

Dat is vaak het moment waarop de vraag verandert.
Niet meer: hoe word ik gelukkig?
Maar: wat betekent geluk, binnen de realiteit van mijn leven zoals het nu is?

En precies daar ontstaat ruimte. Ruimte voor een eerlijker, menselijker en uiteindelijk ook duurzamer perspectief op geluk.

Een andere definitie van geluk
Binnen de psychologie verschuift de definitie van geluk al langer. Het gaat steeds minder over “je goed voelen” en steeds meer over hoe je je verhoudt tot wat er in je leven gebeurt.

Binnen stromingen zoals Acceptance and Commitment Therapy (ACT) draait het om psychologische flexibiliteit: het vermogen om aanwezig te blijven bij wat er is, ook als dat moeilijk is, en daarnaast tegelijkertijd te handelen naar wat voor jou belangrijk is.

Dat klinkt abstract, maar in de praktijk is het heel concreet. Ik geef je graag wat voorbeelden om het voor je te kunnen zien:

• Dat je een moeilijke dag kunt hebben, en toch een moment van rust ervaart.
• Dat je verdriet voelt, en tegelijk ziet wat er nog wél is.
• Dat je niet eerst alles hoeft op te lossen voordat er ruimte is voor iets wat goed voelt. Of voor een momentje van ontspanning.

Geluk wordt daarmee minder afhankelijk van omstandigheden.
En meer van de manier waarop je omgaat met die omstandigheden.

Ook binnen de positieve psychologie groeit al langer het besef dat geluk niet draait om je constant goed voelen. Onderzoek laat juist zien dat een waardevol leven ontstaat uit een combinatie van betekenis, betrokkenheid, relaties en veerkracht, óók wanneer het leven moeilijk is. Geluk gaat dan niet over het vermijden van pijn, maar over het vermogen om ermee om te gaan, zonder het contact met wat belangrijk is te verliezen.

Niet ondanks het leven dus, maar ín het leven. Mét alles wat bij het leven hoort!

Balans is geen eindpunt
Als ik mijn eigen levenservaring en die van cliënten bekijk, zie ik dat naast acceptatie en veerkracht nog iets een belangrijke rol speelt: de relatie met je lichaam. Jouw balans.

We spreken vaak over balans alsof het iets is wat je kunt bereiken. Een soort stabiel midden waarin alles klopt. Maar in de praktijk bestaat die vorm van balans nauwelijks. Zeker niet als je leeft met klachten, beperkingen of veranderende omstandigheden. Dan is balans geen eindpunt, maar een voortdurend proces van afstemmen.

De ene dag vraagt iets anders dan de andere.
Soms betekent balans dat je doorgaat.
Soms dat je stopt.
Soms dat je iets aangaat.
Soms dat je loslaat.

In een ademhaling die zakt.
In schouders die iets ontspannen.
In het besef: dit is wat ik vandaag aankan en dat is genoeg.

Balans gaat dan niet over controle.
Maar over luisteren.
Niet over het perfecte midden, maar over het telkens opnieuw afstemmen op wat er nodig is.

En juist in die afstemming ontstaat vaak iets onverwachts: een vorm van rust die niet afhankelijk is van hoe de dag verloopt. Een vorm van harmonie, omdat je mag zijn, in plaats van iets moet of aan het nadenken bent. Een connectie, met jezelf, en met de wereld om je heen.

Geluk als proces, niet als eindpunt
Wat als geluk geen eindbestemming is? Geen punt dat je bereikt wanneer alles eindelijk op zijn plek valt?

Maar een proces. Iets wat zich ontvouwt in de manier waarop je je verhoudt tot het leven, precies zoals het zich aandient.

Dan kan geluk aanwezig zijn in rust,
maar ook in het vermogen om moeilijke ervaringen te dragen.

In het kunnen rouwen om wat er niet is,
én tegelijk waarderen wat er wel is.

Het wordt misschien minder groots.
Minder zichtbaar.
Minder “Instagram-waardig”.

Maar het wordt wel eerlijker.
En voor veel mensen ook: haalbaarder.

Een andere vraag
Misschien vraagt dit alles om een andere manier van kijken.

Niet: ben ik gelukkig?
Maar:
wat betekent geluk voor mij, binnen de realiteit van mijn leven op dit moment?

Die vraag opent ruimte.
Voor nuance. Voor echtheid. Voor menselijkheid.

En voor veel mensen ligt daar geen teleurstelling, geen onhaalbaar doel, geen frustratie, maar juist opluchting, rust en een heldere route kaart.

<3

Wat betekent geluk voor jou?