AI op het werk: impact op ons welzijn
AI-tools worden steeds vaker op het werk ingezet: voor efficiëntie, kostenbesparing, werkdrukvermindering of betere producten en diensten. Allemaal legitiem, maar wat betekent dit voor hoe wij ons werk ervaren? Marcel Becker, universitair hoofddocent Ethiek en Sociaal Politieke Wijsbegeerte en lid van de wetenschappelijke stuurgroep van het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn, gaat hierop in.
Het Expertisecentrum kijkt naar welzijn in brede zin. Volgens hun ‘lens’ omvat welzijn negen categorieën, zoals ‘Groei en Ontwikkeling’ en ‘Competentie en Inspanning’. Geluk gaat dus verder dan een prettig gevoel: mensen floreren wanneer ze hun kwaliteiten kunnen inzetten en ontwikkelen – actief bezig zijn geeft voldoening. Het werk is een belangrijke omgeving voor persoonlijke ontwikkeling. Een goede werkvloer stimuleert dat, een slechte juist niet, wat het welzijn aantast.
Samenwerken met AI
AI vervangt niet zomaar taken; het verandert de manier waarop mens en techniek samenwerken. Zoals we bij Google typen en reageren op zoekresultaten, beïnvloeden mens en AI elkaar continu. Deze samenwerking kan ons welzijn zowel positief als negatief raken.
Digitalisering maakt werk fragmentarisch en overzichtelijker voor managers, maar soms wordt de werknemer een radertje in een machine. Continue monitoring kan het gevoel geven dat je altijd wordt bekeken of gestuurd – in het extreme geval bepaalt het algoritme wat je doet. Zuboff (2019) noemt dit ‘Surveillance Capitalism’, Schnitzler (2021) waarschuwt voor de impact van digitale controle op onze geest.
Tegelijkertijd kunnen AI-tools repetitief werk overnemen, waardoor professionals zich kunnen richten op uitdagender taken en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Dit kan hun werk juist verrijken en welzijn vergroten.
Praktische tip
Bespreek AI-tools concreet met je team of manager: hoe beïnvloeden ze de kwaliteit van werk, kansen en mogelijke ongelijkheden? AI is pas duurzaam inzetbaar als de mensen die ermee werken het nut ervaren en ermee kunnen floreren. (gebaseerd op: Trimbos)