Lees gratis over elevation en andere ‘ander-prijzende’ emoties

Jonathan Haidt deed als wetenschapper vele jaren onderzoek naar gevoelens van afkeer die ontstaan door de immorele acties van anderen. Tot hij zich ging afvragen waarom hij eigenlijk nooit onderzoek had gedaan naar het omgekeerde; de reactie van mensen als ze getuige zijn van morele handelingen die juist exemplarisch zijn voor de goedheid in de mens. Hij vond inspiratie in Thomas Jefferson (1743-1826), de derde president van de Verenigde Staten en tevens filosoof, architect, archeoloog en, helaas ook, slavenhouder. Zo’n 200 jaar eerder dan dat psychologen zich met elevation gingen bezighouden, omschreef hij al in een brief aan een vriend de basiskenmerken van deze emotie die hij ervaarde bij het lezen van fictie. Het gevoel van diep geraakt zijn door anderen, helden of juist hele gewone mensen, die buitengewone dingen doen. De positieve emoties die hierdoor worden opgewekt zijn relatief onbekend, zeker in vergelijking tot meer bekende emoties zoals geluk of vreugde, terwijl ze toch bijzonder waardevol kunnen zijn voor zowel individuen als de samenleving als geheel. Sara Algoe en Jonathan Haidt (2009) deden onderzoek naar deze ‘andere-prijzende’ emoties, die zij omschrijven als emoties die ontstaan door getuige te zijn van voorbeeldgedrag van anderen. Zij maakten hierbij onderscheid in de emoties elevation, dankbaarheid en bewondering. In dit artikel bespreek ik hun onderzoek.

Dit artikel schreef prof. dr. Marianne van Woerkom voor Tijdschrift Positieve Psychologie 2023-3 met 'Elevation' als thema. U kunt dit artikel tot 2 november gratis downloaden op ProfessioneelBegeleiden.nl