Vriendelijkheid werkt door in het team

Een vriendelijk gebaar doet meer dan iemand een goed gevoel geven. Het kan ook de relatie tussen collega’s versterken en bijdragen aan een klimaat waarin mensen gemakkelijker hulp vragen, onzekerheid tonen en zich uitspreken. Dat blijkt uit een kleinschalig veldonderzoek van Harvard-onderzoekers Matt Andrews en Salimah Samji.

De onderzoekers volgden achttien deelnemers aan een drie maanden durend programma waarin zij in teams werkten aan complexe maatschappelijke vraagstukken. Tijdens het programma kregen deelnemers herhaaldelijk de opdracht om een bewuste, niet-monetaire daad van vriendelijkheid te doen voor een teamgenoot. Daarna beschreven zij wat ze hadden gedaan, waarom ze daarvoor hadden gekozen en hoe zij de ontvangen vriendelijkheid hadden ervaren.

De effecten zaten volgens de deelnemers niet zozeer in de omvang van het gebaar, maar in de aandacht die eruit sprak. Een bericht, kaart of ander gebaar werd betekenisvoller wanneer het aansloot bij iets wat de ander eerder had verteld, een persoonlijke interesse of een gedeelde ervaring. Van de vijftien deelnemers die een daad van vriendelijkheid uitvoerden, werden zeven acties als sterk gepersonaliseerd beoordeeld. Vijf daarvan leidden tot een sterk emotioneel effect, terwijl geen van de drie weinig gepersonaliseerde acties zo’n reactie opriep.

Ook de gever bleek iets te ervaren. Het bedenken van een passend gebaar vroeg deelnemers om beter naar hun teamgenoot te kijken: wat weet ik van deze persoon, wat houdt hem of haar bezig en wat zou betekenisvol kunnen zijn? Vriendelijkheid werd daarmee een oefening in aandacht en perspectief nemen.

Interessant voor organisaties is de mogelijke relatie met psychologische veiligheid. Twee derde van de deelnemers verwees in hun reflecties naar aspecten daarvan, zoals het delen van moeilijkheden, het erkennen van onzekerheid of het vragen en aanbieden van hulp. De onderzoekers zagen bovendien aanwijzingen voor meer wederzijdse steun en verbondenheid binnen de teams. Zij benadrukken echter dat het onderzoek niet kan aantonen dat de psychologische veiligheid als meetbare teameigenschap daadwerkelijk is toegenomen.

De auteurs stellen daarom voor om vriendelijkheid niet alleen te zien als een persoonlijke eigenschap of morele deugd, maar als een relationele vaardigheid: iets wat ontstaat en sterker wordt in interactie met anderen. Juist kleine momenten van aandacht, erkenning en steun kunnen volgens hen bijdragen aan de relaties waarop samenwerken, leren en gezamenlijk problemen oplossen zijn gebaseerd.

Voor positieve psychologie verschuift daarmee de blik van de vraag ‘wat maakt een individu gelukkig?’ naar een bredere vraag: wat doen we met elkaar waardoor mensen zich gezien, gesteund en verbonden voelen?

Referentie
Andrews, M., & Samji, S. (2026). Kindness as a relational capability in collaborative work. BSC Working Paper Series, 2026.90. Building State Capability, Harvard Kennedy School. https://bsc.hks.harvard.edu/wp-content/uploads/2026/07/Kindness-as-a-Relational-Capability-in-Collaborative-Work.pdf